De geschiedenis van de dominatrix: het woord, de boeken en de kamers

Dominatrix is een Latijns woord. Dominus betekende de heer des huizes, domina de vrouw des huizes en dominator wie heerst; dominatrix is het vrouwelijke van dominator. Dezelfde wortel gaf het Engels dominate, dominion en domain, en het Nederlands domineren en domein. Eeuwenlang betekende het Engelse woord een vrouw die regeert of de baas speelt, en woordenboeken vermelden de seksuele betekenis pas vanaf de twintigste eeuw.

Domme, de kortere spelling, hoort bij de kinkgemeenschap en is modern jargon, gevormd uit Dom, kort voor dominant. Meesteres en dominatrix worden tegenwoordig bijna door elkaar gebruikt, en de uitleg over de dominatrix legt uit hoe de woorden nu worden gebruikt.

Het invloedrijkste boek in deze geschiedenis is een korte novelle. Venus in bont, in 1870 gepubliceerd door de Oostenrijkse schrijver Leopold von Sacher-Masoch, volgt een man die een vrouw van wie hij houdt smeekt hem als haar slaaf te behandelen en daartoe een contract ondertekent; zij neemt hem op zijn woord. Volgens biografieën tekende Sacher-Masoch zelf in 1869 een soortgelijk contract, waarin hij zich voor zes maanden als slaaf aan een collega-schrijfster, Fanny Pistor, verbond. De gids over femdom-boeken noemt de novelle tussen andere boeken die het kennen waard zijn.

In 1886 publiceerde de psychiater Richard von Krafft-Ebing Psychopathia Sexualis, een verzameling casusbeschrijvingen, en gebruikte die om masochisme naar de romanschrijver te noemen. Hij schreef als arts van zijn tijd en behandelde zulke voorkeuren als ziekten, een opvatting waar de gangbare richtlijnen sindsdien van zijn afgestapt voor instemmende volwassenen van wie de interesses geen schade of leed veroorzaken. De gids over kink en fetisj legt de huidige opvatting uit, en de gids over sadisme en masochisme behandelt de twee termen.

Uiterlijk in de vroege negentiende eeuw had Londen huizen waar klanten voor geseling konden betalen, en schrijvers op het continent noemden die voorkeur „de Engelse ondeugd”. De best gedocumenteerde uitbaatster is Theresa Berkley, die tot haar dood in 1836 een huis bij Portland Place dreef en aan wie een gewatteerd frame wordt toegeschreven dat haar naam kreeg, het Berkley Horse. Berkley stierf een jaar voordat koningin Victoria de troon besteeg en hoort dus bij de Georgiaanse tijd, al ging het bedrijf in de Victoriaanse tijd door.

Ga met zorg met de details om. Het waren commerciële etablissementen, en wat erover bewaard is gebleven komt grotendeels uit erotische boeken en roddels, die geen van beide een neutrale bron zijn. De bibliograaf Henry Spencer Ashbee catalogiseerde erotische boeken in drie delen, gepubliceerd tussen 1877 en 1885, wat ons vertelt wat er werd gedrukt en niet wat er werd gedaan. Namen, prijzen en adressen uit die literatuur moeten als onbevestigd worden behandeld.

In de twintigste eeuw verhuisde het beeld van de dominante vrouw van privégeruchten naar de drukpers. Halverwege de jaren veertig begon de kunstenaar John Willie het tijdschrift Bizarre uit te geven, dat doorliep tot in de jaren vijftig en fetisjkostuums en bondage een vast publiek gaf. In New York verkochten postorderfotografen fetisjfoto’s aan een discrete landelijke lezerskring, en de illustrator Eric Stanton tekende vanaf het midden van de eeuw tientallen jaren lang gebiedende vrouwen. De handel was klein, commercieel en geheimzinnig, en wie wat maakte, is maar gedeeltelijk vastgelegd.

De look had meerdere bronnen en niet één uitvinder. Leer putte uit rijlaarzen, militaire uitrusting en motorjassen, en de leerclubs van de jaren vijftig en zestig maakten er een bewust subcultureel uniform van; de gids over bdsm-symbolen behandelt de emblemen die uit die wereld zijn voortgekomen. Rubber had eigen liefhebbers en postordercatalogi, beschreven op de pagina over de rubberfetisj. De televisie maakte leer en catsuits in de jaren zestig vertrouwd, toen de Britse serie The Avengers haar heldinnen in beide kleedde.

De mode volgde. In 1974 nam een boetiek aan King’s Road 430 in Londen de naam SEX aan en verkocht fetisj- en bondagekleding, en binnen een paar jaar behoorden de eerste punks van de stad tot de klanten. Begin jaren negentig toonden modehuizen als Versace collecties die door bondage waren geïnspireerd, en de garderobe van de dominatrix was een referentie op de catwalk geworden.

In de tweede helft van de twintigste eeuw was het betaalde geselhuis de professionele dungeon geworden: een ingerichte ruimte in een grote stad, vaak gerund door een vrouw die onder een professionele naam werkte. De inrichting werd standaard, een kruis, een bank, een kooi en een muur vol werktuigen, en de pagina over de dungeon-meesteres beschrijft die opstelling zoals ze op camera verschijnt. Naast de betaalde ruimtes groeide een wereld van privéclubs en genootschappen waar dominanten niets rekenden, en daarom omvat het woord dominatrix nu zowel professionals als privéspelers.

De verhuizing naar het internet begon eind jaren negentig met gewone webcams, en aan het begin van de jaren 2000 waren betaalde livecamsites gevestigd. Het model dat is blijven bestaan, is eenvoudig: een gratis openbare kamer, een betaalde privésessie per minuut en tips. Het meeste van het vak van een dominante, de stem, de regels, de opdrachten en de aandacht, reist uitstekend via een camera. Berichten uit die tijd meldden dat veel professionals die in ruimtes hadden gewerkt, hun werk online voortzetten toen locaties in 2020 sloten, en sommigen bleven.

DominatrixCam hoort bij dat laatste hoofdstuk. Het is uitsluitend online: geen ontmoeting, geen sessie in een ruimte, niets wat in het echt wordt afgesproken. Een privésessie op DominatrixCam laat je de meesteres zien terwijl er niets van jou terugkomt, en cam2cam bestaat alleen in partnerkamers op LiveJasmin met een ↗. De pagina over de online meesteres beschrijft hoe een sessie werkt, en Ontdek laat zien wie er live is.

Sommige beweringen in deze geschiedenis staan vast: het Latijnse woord, de novelle van 1870, het boek van 1886, het bestaan van het huis van Theresa Berkley en haar dood in 1836, en de data van de hierboven genoemde tijdschriften en winkels. Andere zijn aannemelijk maar dun, zoals de exacte details van het Berkley Horse en het contract met Pistor, die ons bereiken via biografen en schrijvers uit die tijd. Een derde groep is folklore, hier weggelaten omdat ze niet met bronnen te staven is: nette verhalen over professionele dominanten in de oudheid of over één enkele uitvinder van de leerlook.