Hoe vaak komt femdom voor? Wat enquêtes wel en niet zeggen

Wie vraagt hoeveel mannen onderdanig zijn, of zoekt naar statistieken over vrouwelijke dominantie, wil meestal een cijfer om naast het eigen leven te leggen. Onderzoekers kunnen er geen leveren, om twee redenen. De onderzoeken meten verschillende dingen: een fantasie, een interesse, iets eens geprobeerd, iets regelmatig gedaan en een label dat je jezelf geeft zijn vijf aparte vragen, en hun antwoorden verschillen tientallen procentpunten. En geen van de onderzoeken hieronder rapporteert femdom als een categorie op zich; hun samenvattingen beschrijven onderwerping, dominantie en bdsm in het algemeen, een term die de gids over wat bdsm is uitpakt.

Daarom geeft deze pagina de bevindingen onderzoek voor onderzoek, met de grootte van elke steekproef en wat er werd gevraagd. Een cijfer zonder zijn vraag betekent bijna niets.

Vier onderzoeken geven een bruikbaar beeld, en elk vroeg iets anders:

• Quebec, 2014 (Joyal en collega’s): een online enquête onder 1.516 volwassenen, 799 vrouwen en 717 mannen, die 55 seksuele fantasieën beoordeelden. De auteurs noemden een fantasie veelvoorkomend als meer dan de helft van de steekproef haar meldde, en vonden dat thema’s van onderwerping en dominantie veelvoorkomend waren bij zowel mannen als vrouwen. Dertig van de 55 fantasieën kwamen veel voor bij één geslacht of bij beide, en slechts twee waren zeldzaam.
• Verenigde Staten, 2018 (Lehmiller): een enquête onder meer dan 4.000 volwassenen achter het boek Tell Me What You Want. Fantasieën vielen uiteen in een handvol brede thema’s, en het thema rond bdsm en macht was een van de meest voorkomende, naast seks met meerdere partners.
• België, 2017: een vragenlijst die aan 1.027 mensen werd voorgelegd, een steekproef die representatief is voor de Belgische bevolking. 46,8% had ooit minstens één bdsm-gerelateerde activiteit gedaan, en nog eens 22% had er fantasieën over; 12,5% deed iets van dien aard regelmatig, en 7,6% noemde zichzelf bdsm-beoefenaar. De interesse in dominante en onderdanige activiteiten was vergelijkbaar en sterk met elkaar verbonden, en de scores voor bdsm- en fetisjinteresse waren hoger bij mannen dan bij vrouwen.
• Australië, 2001 en 2002, gepubliceerd in 2008: telefonische interviews met een representatieve steekproef van 19.307 mensen. 1,8% van de seksueel actieve respondenten zei het afgelopen jaar met bdsm bezig te zijn geweest, 2,2% van de mannen en 1,3% van de vrouwen.

Leg de bevindingen naast elkaar en er verschijnt een ladder. Bovenaan staan fantasieën: in Quebec werden thema’s van onderwerping en dominantie voor beide geslachten als veelvoorkomend beoordeeld. Daarna komt iets geprobeerd hebben: in België had bijna de helft van de steekproef minstens één bdsm-gerelateerde activiteit gedaan. Lager komt het regelmatig doen, met 12,5% daar, dan jezelf beoefenaar noemen, met 7,6%, en onderaan staat praktijk in het afgelopen jaar, 1,8% van de seksueel actieve volwassenen in Australië.

De ladder is geen tegenspraak. Landen, decennia, vragenlijsten en enquêtemethoden voeden hem allemaal, en een onderzoek dat elke ooit gedane bdsm-gerelateerde activiteit telt, vindt minstens evenveel mensen als een dat alleen naar het afgelopen jaar vraagt. Methode doet er op zichzelf toe. Een enquête in Quebec onder 1.040 volwassenen die telefonische en online interviews vergeleek, vond dat meer mensen online ongewone interesses toegaven.

Een fantasie is geen plan. De auteurs uit Quebec waarschuwden ertegen een fantasie ongewoon te noemen, laat staan afwijkend, en drongen erop aan de aandacht te richten op het effect ervan en niet op de inhoud. Sommige mannen genieten jarenlang van de gedachte aan een vrouw die de leiding heeft en doen er nooit iets mee; anderen merken dat het uitgroeit tot de wens om het te proberen. De enquêtes kunnen niet zeggen welke je bent.

Ook steekproeven geven vorm aan resultaten. De fantasie-enquête in Quebec wierf vrijwilligers in één stad via advertenties en een online vragenlijst, terwijl de Belgische en Australische enquêtes zo zijn opgezet dat ze representatief zijn. Een online enquête trekt mensen die bereid zijn over seks te schrijven op internet, een telefonische enquête trekt mensen die bereid zijn hardop te antwoorden, en elk mist een deel van de rest. Zelfrapportage wordt gefilterd door schaamte, en de vragen zijn geformuleerd door de onderzoekers, die met onderwerping misschien iets anders bedoelen dan jij. Zie elk cijfer als een grove aanwijzing voor de schaal, nooit als een meting van jou.

Veelvoorkomend betekent niet goed voor jou, en zeldzaam betekent niet fout. De cijfers beschrijven andere mensen; of femdom bij je past, hangt af van hoe het voelt wanneer je het tegenkomt, binnen grenzen die je zelf stelt.

Zet de onderzoeken naast elkaar en de conclusie is bescheiden maar solide. Fantasieën over onderwerping en dominantie komen voor in verschillende grote steekproeven, bij mannen en bij vrouwen, en in België had bijna de helft van de steekproef minstens één bdsm-gerelateerde activiteit geprobeerd. Veel minder mensen beoefenen het regelmatig of nemen een label aan, en daarom kan het lijken dat niemand anders dit wil. Heel veel mensen willen het wel. Het gevoel ongewoon te zijn komt voort uit hoe zelden het hardop wordt gezegd, niet uit hoe weinig mensen het voelen.

Is schaamte de prijs geweest van geleid willen worden, dan zijn de gids over mannelijke onderdanigheid en de gids over kink-shaming de volgende leesstof, en waarom mannen femdom leuk vinden pakt op waar de aantrekkingskracht vandaan komt. Kijk je liever dan dat je leest, dan laten de pagina over fetisjcams en de pagina over de online meesteres zien hoe live sessies werken, en openbare kamers zijn meestal gratis te betreden.